Petris Dağı

Trier‘e ilk geldiğimde tüm şehirde Petrisberg‘de işlenen bir cinayet konuşuluyordu. Japon kız öğrenci bir dağ yürüyüşünde saldırıya uğramış ve öldürülmüştü. Bir süre sonra kampüse yakın bir öğrenci yurduna taşındım. Petrisberg’e bisikletle 5 dakika uzaklıktaydı. Öyleki akşamları balkondan yamaçları üzüm bağlarıyla kaplı bu dağın üzerinde batan güneşi izlemek ayrı bir zevkti. Halk arasında ‘Petrusberg’ olarak anılırdı. Halbuki dağ ismini şehri koruduğuna inanılan Aziz Petrus‘dan değil, 19. yüzyılın ikinci yarısında dağın doğu yamacına ‘Cafe’ açan Petris isimli bir kişiden almaktaydı. 

Romalılar 2000 yıl önce bu tepeye askeri karargah kurmuş, sonra Almanya’nın en eski şehri Trier’i. Ama Petris Dağı asıl ününü II. Dünya Savaşı sırasında üzerinde kurulan ‘STALAG XII D‘ isimli esir kampına borçlu. En tanınmış ‘misafiri’ ise Fransız düşünür Jean-Paul Sartre. 

70. Topçu Alayı’nda askerlik yapan Sartre 21 Haziran 1940’da Almanlara esir düşer, 35 yaşındadır. 9 ay süren esaret günlerini ‘Matthieus Günlüğü’ ile ‘Sözler’ kitaplarında anlatır. ”İnsan olma tehlikesinin koyu  bilincine” Petris Dağı’nda erdiğini söyler. O güne dek politikaya uzak duran Sartre, özgür kalır kalmaz ‘Socialisme et liberté’ ismi altında Nazi işgaline karşı bir direniş cephesi kurar. Ardından ‘Les Temps Modernes'(Modern Zamanlar) dergisini yayınlamaya başlar. Hayat arkadaşı yazar Simone de Beauvoir; Sartre hakkında, ”Esir kampına bireyselci girdi, toplumsalcı çıktı. Dayanışmayı Petris Dağı’nda öğrendi” diyecektir.

Petris Dağı Sartre’nin hayatında bir dönüm noktası teşkil eder, çünkü Sartre burada Heidegger‘in ünlü eseri ‘Zaman ve Varlık’ isimli eserini okuyacak ve onun etkisinde kalacaktır. Ayrıca ilk politik içerikli tiyatro oyununu burada yazar, hatta esirlere umut aşılamak için Noel Gecesi sahneler. Rahip Marius Perrin yardımıyla esir kampından erken ‘terhis’ edilir. Aradan iki yıl geçmeden başyapıtı ‘Varlık ve Hiçlik'(1943) yayınlanır. Bu kitapta Alman filozof Heidegger’in tesiri çok belirgindir. Hitler rejimini desteklediği için savaştan sonra zor günler yaşayan Heidegger, bu eseri okuyacak ve Sartre ile tanışmak isteyecektir. Ancak bu buluşma çeşitli sebeblerle gerçekleşmez. Bunun üzerine ona mektup yazmaya karar verir Heidegger. Mektupta kendisini över, onu fikirlerinin takipçisi ve dostu olarak gördüğünü bildirir. Tam bu sırada Sartre onu üne kavuşturan bir konferans vermiştir: ‘Varoluşculuk hümanizmdir’. Baskıcı ve yıkıcı ideolojilerin yıldırdığı ve arayış içindeki genç kuşaklara yol göstermektedir. Sartre’ye göre; hayat bir tasarımdır. İnsan olumlu ya da olumsuz kendi kararını vermek ve kendini inşa etmek zorundadır. Bir yıl sonra Heidegger ‘Hümanizm Mektubu’ isimli yazısı ile ona cevap verir. ‘Hümanizm Mektubu’ Heidegger ile Sartre arasındaki bağın kopmasına işarettir. Çünkü Heidegger’e göre insan yeryüzüne ‘atılmış’ durumdadır. Ve bu hayatı çekmekle yükümlüdür… 

Öğrencilik yıllarımda şehir Fransız işgal bölgesiydi. Petris Dağı’nın üzerinde Fransız Askeri Hastanesi bulunuyordu. Öğrenci Yurdu oraya yakın olduğu için her hafta mutlaka ya arkadaşlarla dolaşmaya çıkardım ya da onlarsız ‘huzur’ aramaya giderdim. Sanırım Sezai Karakoç‘un tüm şiir kitaplarını şehre nazır bu tepede okumuşumdur. Mezun olduktan çok sonra Fransız askerleri 1994 yılında Petrisberg’den çekilmiş ve bölgede yeni bir semt kurulmuş: Neue Kürenz. Son gezimde değişen çehresiyle Petrisberg’i tekrar gördüm. Semtin en önemli caddesine ‘Jean-Paul-Sartre Promenade’ ismi verilmişti. Üstelik burada inşa edilen öğrenci yurdu ‘Sartre Maison’ ismini taşıyordu. Tepeden uzun uzadıya beş yıl yaşadığım şehri seyrettim. 1000 yıldır hiç değişmeyen manzarasını gönlüme nakşettim. Arkadaşlarım Arno, Walter, Filio, Julia gözlerimin önüne geldi. Arkamdan omzuma dokunan bir kadın eliyle havanın kararıp bulutlanmaya başladığını fark ettim. Arabamıza doğru koşarken bardaktan boşanırcasına yağmur yağmaya başlamıştı…

Alaattin DİKER

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: KOPYALANAMAZ!.. Dibace.Net yayınlanan tüm fikir ve yazıları korumaktadır! Lütfen site editörüne başvurunuz...