Mehmed Emin Resulzade ve Almanlar

Azerbaycan’da yayınlanan Yeni Müsavat Gazetesinin Azerbaycan’ın önemli kültür adamı, siyasetçi, diplomat Ramiz Abutalibov ile yaptığı ropörtajı Türkiye Türkçesine Orhan Aras aktardı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan bir basın toplantısında 1918 yılında kurulmuş Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin kurucusu Mehmed Emin Resulzade‘nin 1930’lu ve 1940’lı yıllarda Nazi Almanyası’na giderek Nazilerle görüştüğünü ve onun faşist düşünceler taşığıdını ileri sürdü. Özellikle Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ve Cumhuriyet’in kurucuları konusunda araştırmalar yapan, kitaplar, makaleler kaleme alan araştırmacı yazar Ramiz Abutalıbov bütün bu iddialara cevap verdi.

Ramiz Hocam, Paşinyan’nın Mehmed Emin Resulzade ile ilgili iddialarını mutlaka duymuşsunuzdur. Siz uzun yıllar Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ve onun kurucuları hakkında araştırmalar yapmışsınız. Bu konuda ne diyeceksiniz?

M. Emin Resulzade

Ramiz Abutalıbov: Nazi Almanlarının Kafkasya’daki hiç bir halka bağımsızlık vermek gibi bir düşünceleri yoktu. Kafkas Bölge Valiliği gibi bir planları vardı. Mehmed Emin Resulzade onların düşüncelerini çok çabuk anladı ve hemen Almanya’yı terkederek Romanya’ya geçti. Ayrıca Resulzade Almanya’dayken asla bir Alman politikacısyla görüşmedi. Görüştüğü insan ünlü Türkolog Gerhard Von Mender‘di. Gerhard Von Mender, Doğu Ülkeleri Bakanlığı’nda Kafkasya Şubesi’nin Müdürü’ydü. O daha 1930’lu yıllardan Mehmed Emin Resulzade’yi tanıyordu. Resulzade onunla yaptığı konuşmalarda Azerbaycan’a bağımsızlık verilmeyeceğini hemen anlamıştı. Mender’in görevli olduğu bakanlık, doğu ülkeleri 1941 yılında işgal edildikten sonra kurulmuştu. Bakan ise Rusya’dan gelen Alfred Rosenberg‘di. Rosenberg’in görüşlerine göre, eğer Kafkasya işgal edilirse orada bir bölge valiliği oluşturulacaktı. Resulzade tecrübeli bir insandı. Onların görüşlerini anlar anlamaz onlarla görüşmenin bir fayda sağlamayacağını çabuk anlamıştı. Prof. Mender, Resulzade’nin değerini biliyordu onun için Resulzade’nin Almanya’da saygın bir insan olarak yaşamasını istiyordu. Ama Resulzade bunu da kabul etmedi.

Ben Almanya’daki Azerbaycan’lı lejyonerlerin hatırlarını da yayınlamıştım. Onlar, Resulzade’nin Almanya’da kalmamasına üzülmüş ve şöyle yazmışlardı:

“Ne yazık ki Mehmed Emin bizi desteklemedi ve geri gitti.”

Meşhur bir Alman tarihçisi vardır, Patrik von Mülen. Onun “Gamalı Haç ile Kızıl Yıldız Arasında” isimli bir kitabı vardır. Mülen o kitapta da, Mehmed Emin Resulzade’nin Nazi Almanlarla anlaşma yapmadığını, Almanların kurdukları “Ulusal Komite”nin başkanlığını üzerine almadığını ve Almanya’yı terkettiğini yazmaktadır.

Eldeki bütün bu belgelere rağmen o büyük insan hakkında bu tür yalanları uydurmak inanılımaz bir şeydir. Bütün belgelerde Resulzade’nin çok kısa dönemler Almanya’da olduğunu ve asla bir işbirliğine gitmediğni bu nedenle de Almanların ondan ümitlerini keserek Azerbaycan’lı subay Düdenginski‘yi lejyoner birliğinin başına getirdikleri görmekteyiz.

Hocam, Ermenistan Başbakanı’nın bu belgelerden habersiz olması düşünülemez. Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Ermenilerin ülkelerinde faşist liderlerin heykellerini dikmelerini her yerde hatırlatması ve Paşinyan’nın babasının Nazi Almanyası’nda asker olarak savaşmasının ortaya çıkması ona bir savunma refleksi vermiş olamaz mı? Bizler bu konuda neler yapmalıyız?

Ramiz Abutalıbov: Bizim tarihçiler bu konuyu her açıdan ele almalı ve bilimsel makaleler yazmalıdırlar. Örneğin Resulzade’nin Hitler’le görüşmesi konusu da zaman zaman gündeme gelmektedir. Oysa bu konuda tek bir belge bile ortaya koyamadılar. Herşeyi söylemek tabii ki mümkündür. Ama bilimsel alemde eğer elinde belge yoksa senin söylemlerine kimse değer vermez. Bizim araştırmacılarımız Alman kaynaklarından, özellikle Patrik Mülen‘in eserinden gerekli bilgi ve belgeleri elde ederek yayınlamalıdırlar.

Hocam, Ermenistan Başbakanı kendi babasının fotoğrafını da paylaştı…

Ramiz Abutalıbov: Evet, gördüm onun babası da Almanya’da lejyoner olarak savaşmıştır.

Yani faşist düşünceleri yayma hevesindeydiler?

Ramiz Abutalıbov: Evet. Paşinyan’nın babasıyla ilgili belge ortadadır. Onun için ben her zaman olaylara ve iddialara belgelerle cevap verilmesi taraftarıyım. Paşinyan’nın görüşlerine göre Almanya’da kurulmuş lejoyonerlerin hepsinin kollarında kendi ülkelerinin bayrakları vardı. Evet, doğrudur, vardı. Ermeniler, Gürcüler, Azerbaycanlıların ayrı lejyoner birlikleri vardı. Ama Resulzade bu birlik veya kurulmuş komitelerde yoktu. Alman tarihçilerine göre de Mehmed Emin Resulzade ile ilgili bu konuda bir tek belge yoktur. Bu konuda Resulzade ve Büyük Kafkasya Federasyonu kitabının 43-46. sayfalarına bakılabilir. Ayrıca araştırmacı Mamuliya bu konuda belgelere dayalı çok geniş araştırmalar yapmıştır. Çamur atmakla tarih yazılmaz. Bir kaynak göstermeli ve bir belge ortaya koyalıdırlar.

Ramiz Abutalıbov

Çok teşekkür ediyorum.

Elşad Paşasoy/Yeni Müsavat Gazetesi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: KOPYALANAMAZ!.. Dibace.Net yayınlanan tüm fikir ve yazıları korumaktadır! Lütfen site editörüne başvurunuz...