31 Ocak 2016 tarihinde sonsuz yolculuğuna sessiz sedasız uğurlanan Ülkü Ülker Yurtsever, aslında fırtına koparmanın ötesine geçen bir oyunculuğa imza atmıştır ama melodramatik kurgunun merkezi Yeşilçam, o gudubet ifadeyle Star Sistemi’ne göre çalıştığı, Yurtsever de, kamera önünde her daim yardımcı kadın oyuncu olarak arzıendam eylediği için, ne kadar önemli hatta kıymetli bir yerde durduğu, Yeşilçam karşısında el pençe divan duran, klişe cümleler koleksiyoncusu sözümona eleştirmenler tarafından görülmemiştir.
Hayata gözlerini yumduğu İstanbul’da 3 Aralık 1950 tarihinde doğan Yurtsever, birçok sinema filminde oynamışsa da, izleyicinin kendisine daha fazla odaklanmasına yardımcı olan çalışmalarından ilki, Bir Yudum Sevgi, ikincisi ise Karılar Koğuşu’dur.
Latife Tekin, Fehmi Yaşar ve yönetmeni Atıf Yılmaz’ın kaleme aldıkları senaryodan hareketle çekilen; Kadir İnanır, Hale Soygazi, Meral Çetinkaya ve Macit Koper gibi isimlerin rol aldıkları; sözü edilen isimlerin de sinematografilerinde özel bir yeri olan bu sinema filminde Yurtsever, mahallenin, kadınlara cinsel ilişki üzerine dersler veren Didar Abla’sı olarak dikkati çekmiş ve bu rolüyle, Karılar Koğuşu’nun Eplemeli Ayşe’si olarak yıllar sonra izleyicisinin karşısına çıkacağının müjdesini vermiştir.
Bir Yudum Sevgi’den önceki çalışmalarından sözgelimi, Orhan Aksoy’un, başrolde Kemal Sunal ile Ayşegül Uyguner’i oynattığı Yakışıklı’da kısa bir sahnesi vardır ama orada da hikâyeyi boyutlandıran bir oyun sergilemiştir.
Zülfü Livaneli’nin yönettiği; Uğur Polat ve artık sesi soluğu çıkmayan Aslı Altan’ın başrolleri paylaştıkları Sis’te, yönetmenin yetersizliğine rağmen, rolünün hakkını veren Yurtsever, Halit Refiğ’in, Kemal Tahir’in aynı adlı romanından uyarladığı Karılar Koğuşu’nda; Hülya Koçyiğit, Perihan Savaş, Serra Yılmaz gibi hemcinslerinin önüne geçen bir oyunculuğa adını yazdırmıştır.
Hayat verdiği Eplemeli Ayşe, Didar Abla’dan daha pervasızdır. Sadece kendisini ve ete kemiğe büründürdüğü söylemini umursar.
Otoritenin her türlüsünü elinin tersiyle iten, Kemal Tahir’den yıllar sonra Ayşe Turkay Yiğit’in ilk kitabı, Üst Akıl Aşırı Genel Müdürlüğünde Olağan Şeyler’deki Müzeyyen adını verdiği karakterin halefi olarak kendisini unutturmayacağının bilinciyle varlığını hissettiren Eplemeli Ayşe’nin konumu, Refiğ’in muhafaza etmeyi, sınırlandırmayı önemseyen sinemasının dışına çıkmasını beraberinde getirmesi bağlamında özeldir. Refiğ’in böyle bir ihlali tercih etmesinin arkasında Kemal Tahir’i önemsemesi vardır. Karılar Koğuşu, Refiğ’in Kemal Tahir’le ilgilendiği ilk ve tek işi değildir.
Kemal Tahir’in, Eplemeli Ayşe’yi katalizör anti karakter olarak kurguladığını vurgulamak mümkündür. Buradan hareketle, hem kendisini ön plana çıkarmış, hem de diğer karakterlere yerlerini ve dolayısıyla rollerini hatırlatmıştır. Yurtsever de katalizör anti karakter oyuncu olduğu için Eplemeli Ayşe, üzerinde eğreti durmamıştır.
Yurtsever’in yardımcı kadın oyunculuğu, bu alanda onun kadar etkili olan; Çolpan İlhan, Lale Belkıs, Suzan Avcı gibi isimlerden farklıdır çünkü sözü edilen oyuncular, kendi seslerini kullanmazlarken, aynı zamanda seslendirme ile de meşgul olan Yurtsever başkasının kendisini konuşmasına rıza göstermemiştir çünkü izleyicisini önce sesiyle etkilemek istemiştir.
Seksistliğe icazet vermeyen cinsel cazibe barındıran sesiyle izleyicide arzu fillinin fitilini ateşleyen Yurtsever’in yardımcı kadın oyunculuğu, Yeşilçam düzeneğini hazırlayanların dar kalıplarını un ufak ettiği için ölümü, sadece onun değerini ve kıymetini bilenleri üzmüştür.
Yeşilçam’ın olmazsa olmazı melodramatik kurguyu, kendisine yakıştırılan, ekonomik nedenlerle oynamak zorunda kaldığı rollerle de tiye alan Ülkü Ülker Yurtsever, bir dönemin kalburüstü ismi değildir çünkü yaşanmış ve yaşanacak dönemlerin de ötesindedir.
Mehmet Akif ERTAŞ
Yeşilçam’ın özel değerlerinden olan Ülkü Hanım’ı hem filmlerdeki başvuru oyuncularının arasındaki başarısıyla göremeyenler hem de benim gibi görüp oyunculuğunu ve sesini kullanışını -ki genellikle kendisini seslendirdi- başarılı bulanlar için gerçekten güzel bir yazı olmuş. Kaleminize sağlık.