Diyarbakır’da Edebiyatın ve İnsanlığın İyileştirici Gücü…

Diyarbakır, kültür merkezlerimizin önünde yürüyen kentlerden biridir. Tarihi çok uzun, kültürü özgün ve entelektüel birikimi yüksek. Kentin mimari dokusu bu birikimi destekliyor. Nasıl derseniz, sur içi binlerce yıllık geçmişi, tarihin en gizemli sırlarını, mitolojiyi, hekâtları, anlatıları, şarkıları, efsane ve masalları ile kadim dostluğu, içten bağlılığı, vefayı, sadakati, muhabbet ve samimiyeti, yeni kentin geniş ve planlı caddelerine, bulvarlarına, bahçelerine, havuzlarına, eşit yükseklikteki yapılarına ve kültür mekanlarına taşıyor. Böylece Diyarbakır, eski ile yeni arasında muazzam bir denge kuruyor, bir sentez oluşturuyor. Bu denge insanların ve aydınların sistemli düşünmelerine yardım ediyor.

İstanbul ve Sinop benzeri karmaşa içindeki kentlerden çok farklıdır Diyarbakır. Eğer kent mimarisi planlı değilse, yarattığı karmaşa kent psikologlarına göre insanların zihninde yankı buluyor, sistemli düşünmelerinde ve sistemli iş yapmalarında sorun yaşanıyor. Diyarbakır böyle değil. Bu durumu öğretmen ve halkın yaklaşımından, yazar ve şairlerin birikiminden fark ediyorsunuz.

Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da örnek çalışmalarıyla gönülleri kazanan Diyarbakır il MEM-ARGE ve Karacadağ Kalkınma Ajansı’nın davetlisi ve çeşitli kurumların desteği ile Diyarbakır’a geldim. Hem il, ilçe ve köy (mahalle) okullarında hem de Dicle üniversitesi, Ziya Gökalp Eğitim Fakültesinde etkinliklere katıldım. Hepsi başarılı ve samimi etkinlik oldu. Dikkat yoğunluğu zirvedeydi. Fakat Eğil-Bahşiler köyünü anmadan geçemeyeceğim. Toplantıya veliler de katıldı. Veli, öğretmen ve müdür işbirliği ve uyumlu çalışmaları ile mucizeler yaratılmış. Öğrencilere sadece cansız bilgi aktarmamışlar, onları toprağa ve işe katmışlar. Kuru çölden verimli, bitek, mahsuldar, rengârenk çiçekli bir çevre yaratmışlar. Atölyeler kurmuşlar. Bu çalışmayı da “Köklerden Geleceğe” adlı dergi ile kayıt altına alıp yaymışlar.

Diyarbakır’a gelmişken kitap fuarına da katıldım. Şair ve yazar dostlarla buluştum. Sohbet ettik, incelik yaparak yeni kitaplarını imzaladılar.

Duyarlı şiirler okudum. Ferman Salmış’ın yeni kitabı “Kirpiklerinde Ay Işığı” beni etkiledi. Kendi kişiliğinin yansımaları var o şiirlerde: Sıcacık, dost ve insan canlısı şiirler. Muzaffer Koç ile bu kez daha çok birlikte olduğumuz halde o lirik şiirlerini dinleme fırsatımız olmadı. Fakat oğlu Ali telefon edip ne zaman eve geleceğini sorup öğrendiğinde “Ha hoo!” diye hepimizi güldüren cevabıyla protest bir şiire başlık atmış oldu.

İbrahim Atlasçı’nın “Atlasya” adlı ilk romanı ilginç. Zeki bir beyin fırtınası gibi. İbrahim’in kendisi de öyledir. Nereden eseceği, daha hangi sözcükleri zuladan çıkararak getirip zihninize zerk edeceği belli olmaz, zihninizi açık tutun. Ahmet Özer Gözel’in “Eylül” kitabını, Wahire Mine Çiftçi’nin “İnsanın Hiç Evi Ölür mü?”, Sema Cengiz’in “Köpeğim, Limon Farklı mı?”, Sercan Akdeniz’in “Efsanelerin Peşinde” adlı kitaplarını da anmadan geçemeyeceğim. Ama okumaya daha vaktim olmadı.

Ercan Mut, “Mahir’in Rüyası-2: Ab-ı Hayat” adlı romanını imzaladı. Geçen yıl “Mahir’in Rüyası: Amida” adlı kitabını okuyup sevmiştim. Bu romanı da okumak için sabırsızlanıyorum. Ercan Mut aynı zamanda Diyarbakır Barosu’nda saygın bir avukat. Baronun başka seçkin avukatları da fuara geldiler, tanışma fırsatımız oldu. Bu insanlar halkın vicdanı gibidir. Kimsenin tırnağının kanamasını istemeyen sevilen insanlar. İstanbul Barosu Başkanlığına seçilen itici, üstenci, agresif, çatışmacı Ümit Kocasakal’ı Diyarbakır’a baro olarak davet eder, ulu caminin önündeki muhabbet sahnesine çıkarırlarsa, Diyarbakır’ın yukarıda özetlediğim özelliklerini görebilir, içinde iyi niyet kırıntısı varsa, çatışmacı ortamın kimseye yaramayacağını fark edebilir belki. O dili ben Almanya’dan çok iyi tanıyorum. Irkçı ve faşistlerin Türkler hakkında anlattıkları itici, aşağılayıcı, üstenci söz ve fıkralarını duydukça yüzü kızaran Alman arkadaşlarım: “Savaştan sonra erkek kalmamıştı, Türkleri en ağır işe koşarak bugünkü Almanya’yı yarattık,” diyorlardı. Siz de Kürtlerin yardımı ile Anadolu’ya gelip yerleştiniz Sayın Kocasakal.

Umarım Diyarbakır’da yetişen onlarca değerli yazar ve şairin eserlerindeki sıcak, insani ve candan yaklaşımı Diyarbakır’a gelerek çağları aşan kültürün içinde hissedip yumuşarsınız. Bu, çok önemlidir, çünkü korkak bir askerin ordudan kaçması nasıl ki “ordubozan” olarak adlandırılır, koca orduyu bozabilirse, agresif ve itici bir kişinin kelimeleri de barış ortamını zehirleyebilir. Bunun karşısında Edebiyatın ve o kadim kültürün iyileştirici gücü vardır. O gücü Diyarbakır fazlasıyla size sunabilir!

Yücel FEYZİOĞLU

One Comment

  1. Molla Demirel Reply

    Harika. bir anılar yazısından çok bir kültür, sanat ve barış konusunu elen deeğerli bir makele olmuş.
    Ben de Yücel Fezyioğlu ğretmenimizzle birlikte orada olmak İsterdim. Diyarbakır’ı ve çevre köylerini dolaşarak 1960 yılların sonunda orada eğitim Enstitüsünde okurken sur içinde oturup şiir yazdığım yerleri, bakırlar ve balıkçılar çarşısını, Ziya Gökalp Lisesi, Dilan Sineması, Dicle Şşretmen okulu, Diyarbakır’da ilk açılan TIP Fakultesinin kuruluşu ve Dicl Nehri boyun da kent ile Mustafa Kemak Atatürk Konağı’ çevresinde biz öğrencilerin yaşadığı anılarımızı anlatırdım. Belki bir Barolar Başkanının insan haklarını temsil edeceği yerde ırkçılığı içeren Kürtleri tanımadan hakarete varan sözlerinin yersizliğini anlatan cümleleri Diyarbaakır lehçesiyle yanıtlayacak bir kaç çok yaşlı Diyarbakırlı dostla tanıştırırdım.
    O yaşlılar kesinlikle şöyle derlerdi. ” Yavrularım siz siz olun bu tür hadini aşarak konuşanların sözlerini işitmemezlikten gelin. Hukuk Üniversitesi bitirmekle, kariyer yapmakla adalet ve insanhakları savuncu olunmaz. Siz dostlarınızn, komşularınızn kalbini kırmayın hangi dili konuşurlarsa konuşsunlar, hangi inançta olurlarsa olsunlar. Bu surların içinde, bu surların çöevresinde iki bin yıldır yüzlerce dil konuşuldu, halen konuşulanlar var. Burada onlarca inanç yaşad,ı halen yaşıyorlar. Her ırk, her, dil, her inanç kıymetlidir. Çünkü onların hepsi insana aittir. Bunlardan birini ret etmek insanlığı ret etmektir…”

    Sevgili Yücel Feyzioğlu Öğretmenim bu güzel makaleyi yazdığı için kutluyorum, selamlıyorum.

    Molla Demirel

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir