Türk Milleti’nin Siyaset Felsefesi: Asabiyet Değil, Töre ve Erdem.

Önceki yazılarımda Türkçülük düşüncesinin etnosun siyasî toplum inşasıyla ilişkisizliğini ortaya koymuştum. Tarihte “Türk” adıyla ortaya çıkmış Millet’in, “bodunlar birliği”nden oluştuğunu ve belli bir ırkın, kavmin, dinî cemaatin diğer ırk, kavim, dinî cemaatler üzerinde hegemonyasına işaret etmediğini belirtmiştim. Buna göre Hz. Nuh’un üç oğluna (Ham, Sam, Yafes) öğrettiği Töre, bu oğullardan Yafes’in “Türk” adlı oğlu tarafından toplumsallaştırılmış ve “Türk”, “Töreli” (Yasalı, Nomoslu, evrensel ahlâkla yaşayan Erdemli) bir halkın da adı olmuştur. Diğer iki oğuldan gelen soylar Töre’yi bilmekle beraber, Töre’nin ilkelerini ya tahrif ederek yahut onu belli bir ırkın/kavmin/cemaatin kendi üyeleri arasında geçerli sosyal kurallar haline getirerek evrenselliğini yıkmıştır.

“Türk” dediğimiz “Millet”, millet kavramının muhtevası nedeniyle bir “kavim” olmadığı için, “Türk Töresi” de sadece belli bir etniğin ahlâk toplumu değerleri şeklinde nitelenemez. Millet (Union), ortak soy, ortak dil, ortak ahlâkî değer, ortak tarih, ortak kolektif hafıza, kurulu topluma aidiyet ve toplumsal süreklilik gibi unsurların farklı kavimler, boylar arasında benimsenmesiyle varlığa çıkmaktadır. Bu tarif, milleti (nation), devletle, etnik veya dinî toplumla izah eden modern milliyetçilik kuramlarından ayrışmaktadır.

Öte yandan izah etmeye çalıştığım bu paradigmada İbn Haldun’un “asabiyetler bidayette (bedevî toplum döneminde) mülkü elde etmek için savaşır” tezinin karşıtı bir toplum felsefesinden hareket edilmekte ve toplum inşasının temeline asabiyet, güç değil, yasa (Töre), erdem konulmaktadır. Türk Milleti, Hanif Türk tezi bakımından Holosen Buzul erimesi (M.Ö. 15.000) döneminde meydana geldiğini düşündüğüm Nuh Tufanı sonrası bir toplumda ilk nüve olarak zuhur etmiş, binlerce yıllık süreçte oluşmuş ve oluşmakta olan “bodunlar birliği”dir. Bu Millet (Türk Milleti) oluşumuna da devam etmektedir. Bunun nedeni, Türk’ün “Töreli İnsan-Töreli Halk” muhtevasına sahip bir anlam yüküyle hareket ediyor olmasıdır.

Türk, bir “soy” ise de bu bir “ırkı” ifade etmemektedir. Zira, Türk Töresi, Din Kardeşliği ilkesi ile hareket etmediğinden ve Yedi Ata geleneğine bağlı kalarak kuzen evliliklerine karşı çıktığından farklı ırk ve soydan kişilerle evlenmeye yönelmiş, bu ise Türk’ü kan ve ırk esaslı toplum düşüncelerine mesafeli kılmıştır. Anlaşılacağı üzere metinlerimde ortaya koyduğum Türkçülük, Türk Milleti’ni “kavmin genişlemesi” olarak görmediği gibi, “bir devletin sınırları içinde yaşayan nüfusun toplamı” olarak da görmemektedir.

Savunmasını yaptığım Türkçülük düşüncesi, ırk ve etnik esaslı millet tanımına karşı çıktığından, Hz. Âdem’den itibaren kimi peygamberlerin “etnik Türk” olduğunu ileri süren söylemleri de reddetmektedir. Töre’nin ilk toplumlaştırıcısı olan kişi, muhtemelen adı farklı olan biri iken, soyu Nuh’un başka oğullarından gelen kişileri de Töre’de birleştirdiği için kendisine “Türk” denilmiş olmalıdır. Keza, Yafes’in Türk adlı oğluyla başlayan tarihsel nüve de bu birliğin kurucu kavmi değil, farklı kavimlerden gelen kişilerden oluşan bir toplumsallık olarak “millet” idi. Türklüğü “dindaşlık” ve “ırk” esaslı yaklaşımlardan da “bir asabiyetin başka asabiyetler üzerindeki tasallutu” (İbn Haldun) yolundaki yaklaşımlardan da tefrik etmeye dair örnekliği Kur’an’da Zülkarneyn kıssasında görebiliyoruz. Kur’an’daki kıssaya göre büyük bir askerî güç ile yeryüzünde hareket eden Zülkarneyn, Yecüc-Mecüc adlı zorba kabileler karşısında zayıf kaldığı için kendisinden yardım isteyen bir toplulukla karşılaşır. Bu topluluk Zülkarneyn’den kendilerine “Kral” olmasını istemek yerine, Yecüc-Mecüc kavimlerinin zorbalığından koruyacak bir tedbir geliştirmesini talep eder.

Zülkarneyn, bu topluluğu Ergenekon’da yerleştirip, dağların arasına da eriyik demir-bakırla duvar örerek onları zorba halkların saldırısından muhafaza eder. Bu kıssa, “Ergenekon Destanı” adında bir destanları bulunan Türklerin mitolojileriyle uyumlu sayılabileceğinden “Kur’an’daki Türk kıssası” şeklinde de nitelenebilir. Kıssada asıl önemsenmesi gereken husus, mezkûr halkın İbn Haldun’un toplumsal tarih kuramının iddialarının aksine “asabiyetler savaşı” düşüncesiyle hareket etmediklerinin ortaya konulmasıdır. Ayrıca bu kıssa, bir toplumda zorbaların, eşkıyaların siyasî egemen olamayacağını ve siyasî egemeni de seçemeyeceği ilkesini getirmektedir (“eşkıya hükümdar ol(a)maz”). Nitekim eski Türklerde iktidarın Kurultay ile seçilmesi, toplumun en yüce beylerinin seçime katılımını esas almakta olduğundan “demokrasi” özelliği göstermemekteydi. Kurultay’da, bodunlar birliği halkları arasında Hakan’a en çok asker veren ve dolayısıyla en fazla şehidi olan boyların en imtiyazlı statüyü elde ettiği bir sistem geçerliydi. Bu durum, bodunlar arasında savaşçı askerleri en çok bulunan toplulukları hiyerarşide üst basamağa çıkarmaktaydı. Savaşçılıklarını yitiren bodunlar ise Hakan sülalesinden uzaklaşmakta ve aşağı statüye düşmekteydi.

Dolayısıyla eski Türklerin toplum sistemlerinde Kurultay’a bakılarak “demokrasi” bulunduğu iddiası, siyaset felsefesi açısından yanlış bir yorum sayılmalıdır. Askerî kapasite, toplumun ortak savunmasına yapılan katkının ölçüsü olduğundan, Hakan’a yakınlaşacak bodunlarda “iç denge”nin bazı değerlerle sağlandığı ifade edilebilecektir. Öncelikle sürekli asker çıkaran bir boyda ailenin güçlü olması gerektiği ortadadır. Diğer ifadeyle Kurultay’da yer alacak boylar, aynı zamanda aile değerlerini en üst seviyede toplumsallaştıran boylardır. Nitekim eski Türk boylarında zina şiddetle cezalandırılmış, bekârlık da kınanmıştır. İkinci olarak askerî boylarda kadınlar evlenecekleri erkeklerle koşu/güreş/okçuluk gibi alanlarda yarışarak onları seçtiğinden kadın-erkeklerin güçlü, savaşkan, cesur, akıllı, korkusuz fertleri temsil ettiği söylenebilecektir. Aristoteles’in “ahlâk” teorisinde cesaret, iffet, cömertlik, hikmet dört temel ilkedir. Eski Türklerin savaşçı boylarının fertleri, bu dört temel erdeme sahip kişiliklerdir. Üçüncü olarak, bir bodunun daha fazla asker vermesi, diğer bodunları egemenliği altına alması anlamına gelmemektedir. Hiyerarşi, tahakkümden değil, ortak sorumluluktan kaynaklanmaktadır.

Toplumun (Millet’in) kuruluşu çoğunluk iradesini de coğrafyayı da din mensubiyetini de vatandaşlığı (uyrukluğu) da meşruiyet ölçütü kabul etmediği ve Töre, Yasa Erdem’i siyasetin temeline yerleştirdiği için, halkın içindeki erdem yoksunları ile suçlulara yönetme ve yöneteni seçme hakkı vermemektedir. Diğer ifadeyle eski Türklerde siyasî birliğin ideal yönetimi Cumhuriyet ile tanımlanabilecektir. Bu noktada birileri çıkıp, “Biz bu birliğin mensubu değil miyiz? Niçin bizim yöneticiyi seçmeye ve yönetmeye hakkımız tanınmıyor ve demokrasi işlemiyor?” dediğinde, “Kurulu rejim Türk Milleti’nin rejimi olduğu için demokrasi değil, Cumhuriyet esastır” cevabı verilmiştir. Kurulu rejim, etniklerin yönetime geçmesi fikrini reddetmekte, böyle bir talebi “Türk” adının da “Türk Milleti’nin bodunlar birliği” yapısının da muhalifi görmektedir.

Cumhuriyet tanımı yaparken demokrasiye değil, erdeme (civic virtue) vurgu yapıyorum:

  1. Yurttaşların kamu yararını kendi özel çıkarlarının üstünde tutmak,
  2. Adaleti herkes için istemek erdemdir. Cumhuriyeti erdemli toplumun rejimi sayıyorum. Çoğunlukta (demokraside) erdem görmüyorum. Cumhuriyet, monarşi, aristokrasi, teokrasi karşıtı siyasal rejimdir. Monarşi mutlak itaat, teokrasi sorgulanmayan inanç, aristokrasi seçkinlik ve imtiyaz ister. Cumhuriyet ise erdem ister. Cumhuriyet, suçlulara, güçlülere karşı zayıfları ve masumları Töre’nin değerleriyle korumaktır. Farklı etniklerin Töre’de birleşmesini Türklük saydığımdan, etnik aidiyetin iktidar üzerinde hak ve imtiyaz gerekçesi yapılmasını Cumhuriyet fikrine uzak görüyorum.

Lütfi BERGEN

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir