1922 yılı
Haziran’ın altısı.
Gazi ve Müşir Başkumandan
Mustafa Kemâl Paşa,
bir yıl önce
Sakarya’da püskürtülen
Yunan kuvvetlerini
Anadolu’dan sökmek üzere
taarruza geçme kararını aldı.
Bu kararını
sadece üç kişi ile paylaştı:
Batı Cephesi Kumandanı
Mirlivâ İsmet (İnönü) Paşa,
Erkan-ı Harbiye Reisi
Birinci Ferik Fevzi (Çakmak) Paşa
ve Millî Müdafaa Vekili
Mirlivâ Kâzım (Özalp) Paşa.
Asıl amaç;
bir imhâ muharebesi yaparak
Yunanlıları çabuk ve
kesin bir sonuç alacak şekilde
bertaraf etmekti.
Taarruz
düşmanın hiç beklemediği
Afyon’un güneybatısındaki
sarp dağlık bölgeden yapılacaktı.
Lâkin
Afyon Cephesindeki
Yunan kuvvetleri de
peş peşe
beş savunma hattı hâlinde
kuvvetle tahkim edilmişti.
26/27 Temmuz
Yüksek komuta heyeti.
Batı Cephesinin
karargâhı olan Akşehir’e geldi.
Gazi ve Müşir Başkumandan’ın riyâsetinde
Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve
Batı Cephesi Kumandanı
Mirliva İsmet Paşa’ların da iştirâkiyle
yapılan toplantı sonucunda
taarruz hazırlıklarının
15 Ağustos’a kadar
tamamlanması kararlaştırıldı.
Gazi ve Müşir Başkumandan,
28 Temmuz Cuma günü öğleden sonra
Ordu takımları arasında
yapılması planlanan
futbol turnuvasını
birlikte izlemek üzere
27 Temmuz’da Akşehir’e geldi.
Gazi ve Müşir Başkumandan
ertesi gün Cuma namazını
komutanlar ile birlikte
Ulu Cami’de kıldı.
Maçın yapılacağı
sahaya gelindiğinde,
tribünün birinci sırası
Gazi Mustafa Kemâl Paşa,
Fevzi Paşa, İsmet Paşa,
2. Ordu Komutanı Yakup Şevki Paşa,
1. Ordu Komutanı Nurettin Paşa
ve Süvari Kolordu Komutanı
Fahrettin (Altay) Paşa’ya ayrılmıştı.
Paşaların çoğu
ilk kez
bir futbol maçı izleyeceklerdi.
İkinci sıraya,
Batı Cephesi Kurmay Başkanı
Albay Asım (Gündüz) Bey,
1. Kolordu Komutanı
Albay İzzettin (Çalışlar) Bey,
4. Kolordu Komutanı
Albay Kemalettin Sami (Gökçen) Bey ile
cephe, ordu ve kolordu
üst subayları oturdular.
Saha toprak,
kaleler de filesizdi.
Tarihî maç 2–2 sona erdi.
Maçtan sonra yüksek komuta heyeti
akşam yemeğinin ardından
cephe karargâhında,
Gazi ve Müşir
Başkumandan’a ayrılmış olan
büyük odada bir araya geleceklerdi.
Kolordu komutanları,
hakkında bilgi sahibi olmadıkları
taarruz planını ilk kez öğreneceklerdi.
Gazi ve Müşir Başkumandanın
riyâsetinde yapılan toplantıda
Fevzi Paşa, İsmet Paşa,
Nurettin Paşa, Yakup Şevki Paşa,
Fahrettin Paşa, Albay İzzettin Bey,
Albay Kemalettin Sami Bey
ve Albay Asım Bey vardı.
Çok uzun yıllar sonra
Türk ordusu
ilk kez taarruz edecekti.
Taarruz edecek ordunun
savunmadaki ordudan
daha güçlü olması
askerliğin demir kuralıyken,
düşman sayıca ve
ateş gücü bakımından
Türk ordusundan daha üstündü.
İyi eğitim gördüğü de biliniyordu.
Yunan kuvvetlerine ait
Afyon tahkimatının gücü hakkında
ürkütücü söylentiler vardı.
Yüksek komuta heyeti
28-29 Temmuz gecesi
Büyük Taarruz’u görüştü.
Haklı olarak gergin ve heyecanlıydılar.
Büyük Taarruz planı sade, çok etkili ve riskliydi.
Yakup Şevki Paşa’nın
çok riskli bularak çekince koyduğu
Büyük Taarruz planı için
Gazi ve Müşir Başkumandan,
harekât planının tarihî sorumluluğunu
bizzat üzerine alarak
toplantıyı sona erdirdi.
Devam edecek
İrfan PAKSOY
Emekli Hava Kurmay Albay, tarih doktoru, yazar ve akademisyen (Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi).
© 2022. Bu makalenin / yazının içeriğinin telif hakları yazarına ait olup, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gereği kaynak gösterilerek yapılacak kısa alıntılar ve yararlanma dışında, hiçbir şekilde önceden izin alınmaksızın kullanılamaz, çoğaltılamaz, yayımlanamaz ve dağıtılamaz.
Son Yorumlar