İnsan üzerine düşünen âlimler, filozoflar onu hayvandan ayıran temel vasfın “ifade” olduğunu belirtmişler. Latincesi “logos” Arapçası “nutk” olan bu kavrama farklı manalar yüklemişler.
İnsan, konuşan hayvandır en sık dillendirilen yanlış tercümesi. Ne Müslüman âlimlerin “hayvan-natıq” tanımı ne de filozoflara atfedilen “animus logicus” konuşma gibi sığ bir kavrama atıf yapmaz. Logos bilgi, anlam ve idrake, nutk da anlama ve anlatıma değinir.
Etrafına bakıp anlamaya çalışan, karnı doyup, sırtı pekleştiği halde yine de hayatından memnun olmayan, ihtiyaçları karşılandıkça azıtan varlıklarız. Doydukça acıkan, vazgeçtikçe zenginleşen sadece biz varız.
Eşyaya anlam yükleyebilen varlıklarız. Sevdiğimin kalemi artık yazma aracı değil, benim hatıralarımı depreştiren ateş gözesidir. Baktıkça duygularım depreşir, anarım, hatırlarım.
An’a isim koyan benim. O’nu bazen kutsayan bazen lanetleyen bulunduğum zamana isim veren bir bünyeyim. İnsana niyetini keşfettiğinde farklı davranabilen biriyim. Görüntümün ardına gizli bir hakikat saklayabilenim.
Bayram değil seyran değil, bu ne samimiyet diyerek enişteme sinirlenen benim. Ne yapmak istiyorsun, maksadın ne diyerek ikramı reddeden, maşukun elinden zehir içmeye yeltenen de benim, biziz, hepimiziz.
Anlayarak başkalaştırıyoruz, benzeştiriyoruz, kuruyoruz, kurguluyoruz. Yaratıyoruz.
Allah’ın en büyük ayeti ve gücü bizde tam da burada. Anlayışımızda. Anlayarak insanlaştırıyoruz, anlatarak kullanıyoruz, kullandırıyoruz, kesip biçiyoruz, değiştiriyoruz.
Varımızı yoğumuzu harcayabiliriz, milyon dolarları kasaya atıp fakirlik korkusu çekebiliriz hep anlayışımızdan. Anlayışımız gözümüzü kör, dilimizi lal, kulağımızı sağır edebilir. Nerede arıyorsak anlamı yüzümüzü oraya döneriz, ötesine kör, sağır kesiliriz.
Anladığımızda değerlenir anlar. Anlamsız her şey yüktür insana. Taşınmaz, bel büker, can sıkar. En değerli cevher yaşam, o bile anlamsız çekilmez, yaşanmaz. Anlamını yitirdiğinde taşınan can bile batar insana. Anlamak ister insan.
Anlamsızsa; ibadetin, kabahatin, suçun, sevabın kıymeti yoktur. İnsan, suçu bile sebepli işler. Zarar verdiğinde anlamı vardır. Suçludur ama anlamlıdır yaptığı iş onun için. İtilmiştir, satılmıştır, terk edilmiştir, anlamsızlaştırılmıştır hayatı başkalarınca, kendini anlatacak bütün araçlarına el konulmuştur. İşi, aşı elinden alınmıştır.
Ahmet BAYRAKTAR
Son Yorumlar